Maarif Modeli Soru Tipleri
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde yazılı sınavlar öğrenme çıktılarındaki becerileri ölçer. Aşağıda yazılılarda ve ortak yazılı sınavlarda (OYSS) karşılaşabileceğin soru tiplerini, her biri için bir matematik örneği ve ipucuyla anlattık.
1. Çoktan seçmeli
Bir soru kökü ve seçenekler. Maarif'te seçenekler çoğu zaman bir kavram yanılgısını yakalayacak biçimde hazırlanır.
Örnek: √12 + √27 ifadesinin değeri hangisidir? A) √39 B) 5√3 C) 6√3 D) 13
İpucu: Çeldiriciler tipik hataları yansıtır (√12 + √27 ≠ √39). Önce kendin çöz, sonra seçeneklere bak.
2. Kısa cevaplı
Bir sayı, kelime ya da kısa ifadeyle cevaplanır; işlem basamağı istenmez ama sonuç tam olmalıdır.
Örnek: EKOK(8, 12) kaçtır?
İpucu: Birimi ve istenen biçimi (kesir, ondalık, aralık) unutma.
3. Açık uçlu (uzun cevaplı)
Çözüm yolunun, işlemlerin ve gerekçenin yazılması istenir. Puanlama çoğunlukla dereceli puanlama anahtarıyla yapılır: doğru yol, doğru işlem ve doğru sonuç ayrı ayrı puan alır.
Örnek: Bir üçgende b = 5, c = 8 ve A = 60° ise a kenarını bulunuz. Çözümünüzü adım adım gösteriniz.
İpucu: Sonuç yanlış olsa bile doğru yolu yazarsan kısmi puan alırsın; adımları atlama.
4. Doğru-yanlış
Bir yargının doğru mu yanlış mı olduğuna karar verilir; Maarif'te sık sık "yanlışsa doğrusunu yazınız" eki gelir.
Örnek: "Her eşkenar dörtgen bir karedir." (D/Y) Yanlışsa doğrusunu yazınız.
İpucu: Yanlış dediğin yargıyı düzeltirken karşı örnek ver: açıları 90° olmayan eşkenar dörtgen.
5. Eşleştirme
İki listedeki kavram, ifade ya da grafikler eşleştirilir.
Örnek: Fonksiyonları grafikleriyle eşleştirin: f(x) = x², g(x) = −x² + 4, h(x) = (x − 2)².
İpucu: Önce en ayırt edici özelliğe (tepe noktası, kolların yönü) bak.
6. Boşluk doldurma
Bir tanım, kural ya da işlem adımındaki eksik ifade tamamlanır.
Örnek: n kenarlı bir çokgenin iç açıları toplamı ____ · 180° dir.
İpucu: Cümlenin tamamını okuyup boşluğa gelecek ifadenin türünü (sayı, kavram) belirle.
7. Bağlam temelli (senaryolu)
Günlük hayattan bir durum, tablo ya da grafik verilir; birkaç soru aynı bağlama bağlanır. Okuduğunu matematiksel modele çevirme becerisini ölçer.
Örnek: Bir kafede 200 müşterinin içecek tercihi ve yaş grubu tabloda verilmiştir. Yaş grubu ile içecek tercihi arasında ilişki var mıdır? Oranlarla açıklayınız.
İpucu: Bağlamdaki bilgiyi önce tabloya ya da şekle dök; soruların hepsi aynı veriden beslenir.
8. Gerekçelendirme / muhakeme
Bir iddianın doğru olup olmadığını açıklaman, bir çözümdeki hatayı bulman ya da bir sonucu ispatlaman istenir. "Muhakeme yapabilme" çıktılarının en tipik ölçme biçimidir.
Örnek: Ali, √(x²) = x olduğunu söylüyor. Ali haklı mıdır? Bir örnekle açıklayınız.
İpucu: Karşı örnek en güçlü gerekçedir: x = −3 için √9 = 3 ≠ −3, doğrusu |x|.
Konu konu çalış
Matematik konu anlatımları ve çözümlü örnekler: 9. sınıf · 10. sınıf · 11. sınıf. Hangi yazılıda neyin geleceği: OYSS konu ve soru dağılımı.